k   y
TERMINOLOGJI      TË REJA      SHKRIME      THËNIE      FORUM      DIJENI
Historia e shenjtorëve është kryesisht histori e njerëzve të çmendur.

Shqiptarët nuk janë pra as sllavë, as helenë barbarë, por përfaqësuesit e një qytetërimi më të vjetër, një nga më të lashtit e Evropës, i cili ka lënë monumentet dhe kujtesën në të dy brigjet e Adriatikut dhe të detit Jon, si në fushat ku qe Troja, aty ku Hektori është përfaqësuesi i lashtësisë, ashtu si Skënderbeu është ideali i Mesjetës, dhe Boçari personifikimi kalorësiak i kohëve moderne; mbi të cilat shekujt, shqotat, revolucionet, tiranët, pushtimet, fetë, mynxyrat kaluan si shkulme të tërbuara pa arritur ta shfarosin, dhe që një ditë është e destinuar ta thyejë gurin e rëndë të varrit të tij.

Letër e Dora d'Istrias drejtuar Jeronim de Radës, Firence, 16 prill 1879
Në një vend ku nuk fryn era e lirisë së mendimit, në një vend ku gjykojnë dhe sundojnë akoma dhe sot kleret e ndryshme, n'atë vend nuk mund të jetojë njëkohësisht dhe qytetërimi i vërtetë.

Organizimet fetare, format e tyre, metodat e tyre, mësimet e tyre, jo vetëm që nuk u përgjigjen më kohëve, jo vetëm që në origjinën e tyre e kanë tek fantazia e dobët e njeriut primitiv, por janë të dëmshme dhe të rrezikshme, sepse mundohen të mbajnë në skllavëri të përjetshme njerëzinë e thjeshtë.

Është koha të themi se organizimet fetare, me gjithë supersticionet e tyre, me tërë systemet e tyre filosofike e fiskale, janë anakroniste dhe nuk i përgjigjen më kohëve. As që ësht’ e mundur me ndonjë mënyrë të bëhen këto eksponente të kulturës dhe të qytetërimit, siç duan të pretendojnë njerëzit e veshur në uniforma, njerëzit që predikojnë edhe sot e gjithë ditën se shenjtorët, sado të nguruar, mund të lozin synë!

Kur vdiste i respektuarshmi plaku i familjes, trupin e tij e futnin në baltë siç bëjmë edhe sot. Mirëpo pjesëtarëve që mbeteshin të gjallë u çfaqej në ëndërr fytyra e të vdekurit dhe bile m’e fuqishme dhe më e rreptë, u flitte, i qërtonte, i përkëdhelte njësoj sikur të ishte i gjallë. Mëndja e njeriut primitiv nuk dinte të dallonte ëndrrën nga realiteti, siç bëjmë na të sotshmit. Ata filluan të mendojnë se njeriu vdes trupërisht, por mbetet diçka pas tij. Ajo diçka u çfaqej n’ëndërr. Ajo diçka (shpirti) rron përgjithmonë. Kështu shpjegohen gjithë nderimet dhe sakrificat që filluan të bëheshin tradita në vorret e njerëzve të vdekur.

Njeriu primitiv s'e pat në dorë ta disiplinojë trurin e vet. Enigma e madhe e qënies ose mosqënies, e vdekjes e tormentuan paprerësisht qysh se filloi të mendojë deduktivisht. Pafundësia e qiejve, yjtë, deti, natyra e gjithë, ishte një fakt, e pra, kërkonte dhe një shpjegim. Shpikjet e feve, më vonë, me shpjegimet dhe ngushëllimet e tyre, kanë pasur qëllim kryesor të qetësojnë njerëzit nga ky tmerr.

1934
Tradhti nuk është vetëm të ikësh nga balli i luftës. Tradhti është edhe kur mbjell farëra, që janë kundër interesave të kombit dhe gjallërisë kolektive të popullit.

1936
Zoti është një krijesë e mëndjes njerëzore, sepse, siç u provua, duke u zgjeruar horizonti i mendimit të njeriut, ndrronë formë dhe ideja e zotit.

1934
Pikë së pari Komiteti i turqvet të rij filloi të fusi në dorë hoxhallarët fanatikë edhe civilët e korrompuem, të cilët i shtytën që të pranojnë shkronjat arabishte, për gjuhën shqipe. Me qenë se shkronjat arabishte, përveç që nuk kanë zanore, por edhe si gjuhë semitike, nuk përfshijnë as bashktingëllore, me një fjalë ky ishte një mjet mashtrues për me i ndalue shqiptarët në fushën e kulturës. Në të gjithë Shqipërinë bota u nda në dy anë: partizanët e shkronjave latine edhe partizanët e shkronjave arabe. E para përfaqësonte kulturën evropjane edhe e dyta kulturën orientale, e para përfaqësonte nacionalizmën shqiptare, e dyta fanatizmën fetare; e para gjallninë, e dyta vdekjen. Në këtë luftë grekërit edhe serbërit ndihmonin propagandën e turqve të rij.

"Bashkimi i Kombit", 1943
Shkolla jonë duhet të japë edukatë qytetare e laike, sepse qëllimi i shkollës është të formojë qytetarë të lirë e me edukatë dhe formim shkencor e teknik bashkëkohor.

Nga fjalimi i mbajtur në Kuvend më 10 prill 1933, gjatë punimeve për reformën arsimore
Shkolla duhet të kujdeset me forcue dhe me rranjosë sa më fort në shpirtin e fëmijës ato njoftime të domosdoshme të moralit njerzor, të përbashkëta për të gjitha doktrinat dhe të nevojshme për të gjithë njerzit e qytetnuem: moralin laik.

1931
Forma e universalizimit është imperjalizmi, kjoftë fetar ose shekullar. Siç thamë imperjalizmi përdor si parim të domosdoshëm: kufi të gjera nga jashtë dhe të ngushta nga mbrënda. Që të kuptohemi ma mirë, po ju jap disa shembuj. Çdo fe e organizuar, qi ka tendenca universale, thotë: "Më fal arësyen t'ënde, gjykimin t'ënd, dhe unë të zbuloj të vërtetën apsolute". Imperjalizmi shekullar, romak ose englez etj., ka thënë e thot: "Falmë lirinë t'ande si njeri ose si komb dhe unë do të ngreh nji shtet i cili përfshin gjithë njerzinë dhe gjith dheun, ku do të sundojë rregulli dhe paqa." ...Shkurt, çdo imperjalizmë, në emrin e nji ideje universale, kërkon dhe ka kërkuar: "Hiq dorë nga personaliteti t'ënd dhe nga lirija jote personale."

1944
Në sheshin e shqyrtimit të problemeve shoqërore s'ka vend as kisha, as xhamia.

1934
Kleri duhet të shikojë punët e veta. Kur të fillojë të përzihet në punët tona, na duhet të ngrihemi të flasim fort, e në qoftë nevoja, ta shtyjmë dhe më tej punën. Ose të rritet një brez i ri që të mos jetë as katolik i mirë, as mysliman, as orthodhoks, por vetëm e vetëm shqiptar i nxehtë me mendësi radikale evropiane, ose jemi fikë!

1934
Ndonëse nuk ka më pengesa për sa i përket lirisë së besimit, duket se më të interesuar për ringjalljen e islamit janë misionarët dhe grupet e huaja sesa vetë shqiptarët.


2011
"Zoti mundon ata që do", - thotë libri i shenjtë. Tash e tutje le t'i lutemi zotit të mos na dojë më.

1932
Vetëm ideja kombëtare e zhvilluar me anën e shkollës laike mund të sjellë lumturi, bashkim, bashkëpunim dhe prehje, në një popull të përvuajtur si tonin.

1932
Terminologji | Të reja | Shkrime | Thënie | Forum | Dijeni

 Redaksia: kontakt@ateistët.com
 Dega Ateistët / Vargmal © 2001-2019